Twoje dziecko po powrocie z przedszkola jest jak tykająca bomba? Jedna mała rzecz, powoduje emocje nie do opanowania? A może znany jest Ci inny scenariusz ‒ taki, w którym dziecko słania się ze zmęczenia, ale nie może zasnąć? To przykłady przebodźcowania dziecka, wynikającego z nadmiaru bodźców sensorycznych. Jak sobie z tym poradzić? Jak wyciszyć przestymulowane dziecko?
Przebodźcowane dziecko ‒ objawy
W życiu małego dziecka naprawdę sporo się dzieje. Czasem zbyt wiele niż układ nerwowy malucha jest w stanie przetworzyć. W efekcie przestymulowania możemy otrzymywać od dziecka następujące sygnały:
- rozdrażnienie, płacz bez wyraźnej przyczyny;
- trudności z zasypianiem i snem;
- nadpobudliwość lub wycofanie;
- problemy z koncentracją,
- agresja lub regres zachowań.
Przestymulowanie dziecka ‒ co może je powodować?
Co wpływa na nadmiar bodźców u dzieci? Kiedy są na nie najbardziej narażone? Oto niektóre czynniki, które mogą wywoływać przebodźcowanie u dzieci:
- zbyt wiele bodźców sensorycznych, np. grające i świecące zabawki w nadmiarze;
- nadmierna ekspozycja na ekrany;
- napięty plan dnia, np. przedszkole + zajęcia dodatkowe, brak czasu na swobodną zabawę;
- brak rutyny i rytuałów w ciągu dnia ‒ nieregularne pory posiłków i snu.
Skłonność do przebodźcowania jest też indywidualnie uzależniona od osobowości dziecka. Są maluchy, które mają niski próg tolerancji bodźców sensorycznych. Ponadto dzieci bardziej wrażliwe, introwertyczne lub neurotypowe (np. ADHD, ASD) są podatniejsze na przebodźcowanie.
Jak wyciszyć przebodźcowane dziecko ‒ sprawdzone sposoby
Najbardziej naturalną metodą na wyciszenie dziecka wydaje się być ograniczenie nadmiaru bodźców. Zdarza się, że nadmiar aktywności dziecka w ciągu dnia to skutek uboczny starań rodziców o to, żeby zapewnić potomstwu warunki do rozwoju, jakich potrzebuje. Zapisujemy córkę lub syna na taniec, bo widzimy u niej/niego zainteresowanie i predyspozycje. Wozimy na angielski, bo w tym wieku umysł najlepiej chłonie i przyswaja języki. I jeszcze na zajęcia plastyczne, bo koleżanka z przedszkola chodzi, więc nasze dziecko też bardzo chce.
Postarajmy się pomiędzy tym wszystkim znaleźć czas na swobodną zabawę, a w kontekście samej zabawy, ograniczmy liczbę zabawek, zwłaszcza tych kolorowych, hałasujących i poruszających się. Zamiast tego sięgnijmy po mądre książki dla dzieci, takie jak te z serii o przygodach Lamy Lenki i jej przyjaciół. Czytanie dziecku to nie tylko doskonały sposób na to, jak wyciszyć przebodźcowane dziecko, ale także czas spędzony wspólnie z rodzicem i wartość płynąca z lektury (np. wskazówki dla malucha, jak nazywać emocje i radzić sobie z nimi).
Inne, rekomendowane przez psychologów dziecięcych, metody na wyciszenie dziecka to:
- kontakt fizyczny: przytulenie, kołysanie, masaż;
- ćwiczenia oddechowe;
- troska o stałą rutynę dnia, wieczorne rytuały (np. kolacja ‒ kąpiel ‒ książka na dobranoc);
- kontakt z naturą: spacer, ale raczej do lasu czy parku niż na plac zabaw.
Dziecko przebodźcowane po przedszkolu ‒ jak uspokoić malucha?
Kilkulatek wraca z przedszkola z głową pełną wspomnień, wrażeń i najróżniejszych emocji. Wiele godzin spędzonych w hałasie i narzuconej strukturze sprawia, że mały człowiek potrzebuje „rozładować” gdzieś zgromadzone napięcie. Gdzie? Oczywiście tam, gdzie czuje się bezpiecznie, czyli w domu, przy rodzicu. Jak mu w tym pomóc?
- zaproponuj aktywność „rozładowującą” bezpośrednio po przedszkolu, np. spacer;
- w domu postawcie na rysowanie, czytanie zamiast hałaśliwych zabawek;
- ogranicz pytania w stylu „jak było w przedszkolu?” ‒ przyjdzie na nie czas później;
- podaj coś do jedzenia albo picia.
Pamiętaj, że najlepszym regulatorem emocji dziecka jest spokojny dorosły. I choć to trudne, bo bywa, że przejmujemy negatywną aurę, frustrujemy się i niecierpliwimy, to powinno być zupełnie na odwrót ‒ to Twoje tempo, głos i napięcie układu nerwowego dziecko automatycznie przejmuje. Uczy się spokoju, doświadczając go w Twojej obecności.
Potrzebujesz dopingu w spokojnym wspieraniu dziecka w rozładowaniu przebodźcowania? Sięgnij po poradniki dla rodziców, jakie przygotowaliśmy w Wydawnictwie Tuli. Znajdziesz tam rozmaite wskazówki, które ułatwią Ci rozumienie emocji dziecka, jak i pozwolą Ci skutecznie wspierać latorośl w jej rozwoju.
A jeśli chcesz mieć pretekst do rozmowy z dzieckiem o emocjach związanych z przebodźcowaniem, dołącz do wspólnej lektury książkę „Lama Lenka i dzień pełen wrażeń”. To historia, która przykuje uwagę Twojego dziecka, a jednocześnie pomoże wypracować z nim strategie do radzenia sobie z nadmiarem wrażeń właśnie.
Na naszym blogu z kolei czeka na Ciebie wiele wskazówek dotyczących również innych aspektów wychowania dziecka:
- W jaki sposób kształtować empatię u dziecka na co dzień?
- Jak przygotować dziecko na rodzeństwo i wzmocnić Waszą więź?
- Niezależność od najmłodszych lat ‒ jak uczyć dzieci samodzielności?
