Niezależność od najmłodszych lat ‒ jak uczyć dzieci samodzielności?

Jedną z cech, którą ‒ jako rodzice ‒ chcielibyśmy kształtować w swoich dzieciach, jest samodzielność. Zależy nam, żeby nasze pociechy były zaradne, pewne siebie i chętnie podejmowały nowe wyzwania. Jak zachęcić dzieci do samodzielności?

Jak rozwijać samodzielność dzieci?

Dziecko samodzielne to dziecko pewne siebie, dumne ze swoich osiągnięć, posiadające poczucie sprawczości. Wśród długoterminowych korzyści samodzielności warto wymienić:

dobre przygotowanie do dorosłego życia;
umiejętność podejmowania decyzji;
poczucie własnej wartości;
odporność na niepowodzenia;
zdolność do rozwiązywania konfliktów.

Rozwój samodzielności zaczyna się od najmłodszych lat, w codziennych, domowych warunkach. Oto wskazówki, jak możesz wspierać samodzielność dzieci każdego dnia:

Pozwól dziecku dokonywać wyborów, np. „Zakładamy bluzę z Kubusiem Puchatkiem czy Psim Patrolem?”. Maluch uczy się wtedy ponoszenia konsekwencji decyzji, które podejmuje.
Dawaj proste zadania do wykonania, adekwatne do wieku malucha (np. wkładanie prania do pralki).
Zorganizuj przyjazne otoczenie dla nauki samodzielności (np. wieszak na takiej wysokości, żeby maluch samodzielnie mógł odwiesić kurtkę).
Zachęcaj zamiast wyręczać. Daj dziecku tyle czasu na wykonanie zadania, ile potrzebuje. Oczywiście, że rodzic szybciej założy kilkulatkowi buty, ale w perspektywie długoterminowej opłaca się poczekać aż maluch zrobi to sam.
Dawaj przykład. Pokaż, jak wykonać jakąś czynność, a potem zachęcaj, aby dziecko powtórzyło ją samodzielnie.
Pozwól popełniać błędy, żeby dziecko zrozumiało relację pomiędzy przyczyną i skutkiem.
Wspieraj w przeżywaniu emocji. Dziecko może reagować złością, kiedy nie od razu uda mu się wykonać samodzielnie jakąś czynność i dumą, kiedy osiągnie sukces. Zauważ to.

Zabawy rozwijające samodzielność

Samodzielność dzieci to nie tylko włączanie ich do domowych obowiązków. Rozwój tej kompetencji odbywa się także (u najmłodszych dzieci przede wszystkim) przez zabawę.

Zabawy rozwijające samodzielność należy oczywiście dostosować do wieku dziecka. Mogą to być:

sortowanie klocków;
układanie puzzli;
ubieranie lalek;
zabawa w sklep.

Doskonałą zabawą, która rozwija samodzielność dzieci w wieku przedszkolnym, jest pomaganie rodzicom w kuchni: mieszanie składników, układanie warzyw na kanapce, robienie sałatki itd.

Samodzielność przedszkolaka rozwija także lektura wartościowych książek, takich jak te o Lamie Lence i jej przyjaciołach. Z tych książeczek dla dzieci dowiadujemy się na przykład, że ich bohaterowie potrafią przyrządzić sobie proste posiłki, a także sprzątnąć ze stołu po jedzeniu.

Samodzielność dziecka w wieku przedszkolnym

Niekiedy rodzice martwią się, czy ich syn lub córka są wystarczająco samodzielni, żeby pójść do przedszkola. Obecnie wiele placówek nie ma już tak restrykcyjnych wymagań jak niegdyś, a wychowawcy chętnie wspierają swoich podopiecznych w czynnościach, z którymi sobie nie radzą. Jak mniej więcej wygląda samodzielność dziecka w przedszkolu i czego można oczekiwać od dziecka w wieku 4-6 lat?

samodzielnego korzystania z toalety;
umiejętności ubrania się (z ewentualną pomocą przy zapinaniu guzików czy wiązaniu butów);
posługiwania się sztućcami;
samodzielności przedszkolaka w sprzątnięciu po jedzeniu i po zabawie;
komunikowania swoich potrzeb.

Samodzielność dziecka 3-letniego

Jak to wygląda u 3-letnich maluchów? Dziecko w tym wieku uczy się wyżej wymienionych czynności i wiele z nich potrafi wykonać z pomocą. Pamiętajmy, że to, co dziecko umie w danym wieku, jest kwestią indywidualną i starajmy się nie wywierać na nim presji. Dostosujmy swoje oczekiwania do możliwości naszej pociechy i unikajmy: